احمد على سپهر ( مورخ الدوله )
370
ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )
مضطرب نموده بود گفت اگر روزى من سالدات روس را براى حفظ اميريه و كامرانيه لازم دانستهام بر عليه اشرار داخلى بوده و نسبت به آلمانها همواره علاقهء بسيار داشته و فرزندان من اكنون در مدرسهء آلمانى مشغول تحصيل هستند ( اشاره به شاهزادگان فرخ الدوله و نصرة السلطان كه در آنجا حاضر بودند نمود ) اينكه در چنين موقع شب زحمت دادم ميخواستم بگويم ممكن است شاه از طهران عزيمت فرمايند من هم مجبورم بروم آنوقت خانه و خانوادهء خود را به شما خواهم سپرد و به منظور حفظ آنها بايد دستور بدهيد يك بيرق آلمان را روى كامرانيه و يكى بالاى اميريه نصب كنند تا احدى جرأت تخطى نداشته باشد ، نگارنده وعدهء مساعدت داده و خاطر شاهزاده را مطمئن ساختم كه از طرف نظاميان عثمانى كوچكترين مزاحمتى نسبت به هيچكس خاصه به جد بزرگوار پادشاه كه به نوعپرورى و اسلامپرستى شهرت دارند فراهم نخواهد آمد . شاهزاده كامران ميرزا نايب السلطنه ( امير كبير ) تولد : 1272 قمرى روز ديگر سعد الدوله مرا به ناهار دعوت كرد و اظهاراتى بدين مضمون نمود : « خصومتى كه انگليسها نسبت به من و من نسبت به آنها دارم گويا بر كسى پوشيده نباشد ، من پلتيك انگليس را براى ايران مضرتر از سياست روس ميدانم ، علاوه بر مسائل سياسى دشمنى شخصى هم بين من و آنها متقابلا وجود داشته و هميشه سفارت انگليس مانع بوده است كه من مصدر كار شوم من هم درصدد انتقام از آنها هستم دوست صميمى من عاصم بيك سفير كبير عثمانى از اين معنى مطلع بود و يقين دارم مراتب بالا را باستحضار بابعالى رسانيده است از شما خواهش ميكنم هر وقت آلمانها وارد طهران شدند خاطرشان را مطلع سازيد كه من داوطلب فتح هندوستان ميباشم ؛ يك نيروى مسلح مركب از ايرانى و آلمانى و عثمانى با من روانه دارند تا از راه جنوب ايران هندوستان را به حيطهء تصرف آورم همينقدر آلمانها اسلحه و مهمات و پول بدهند تهيهء سرباز آسان است » بعد از ظهر از منزل سعد الدوله به دعوت چاى شاهزادهء نصرة الدوله به فرمانيه رفتم در ضمن صحبت نصرة الدوله گفت امروز شاهزادهء ظل السلطان وارد قم و شاهزادهء فرمانفرما وارد اصفهان شدند پرسيدم تغيير اوضاع تصور نميكنيد تأثيرى در وضعيت ابوى محترمتان داشته باشد گفت فرمانفرما استعداد كافى با خود دارند و همين كه وارد شيراز بشوند از هر حيث آسوده خواهند بود بعلاوه با طرفين متخاصمين نوعى رفتار خواهند نمود كه محل ايراد واقع نشود .